Làm sao để biết trẻ chậm nói hay chậm phát triển trí tuệ?

23/12/2024
Tin tức

Khi trẻ chậm nói, cha mẹ cần theo dõi khả năng giao tiếp và các kỹ năng khác để xác định liệu trẻ có chậm phát triển trí tuệ hay chỉ là vấn đề ngôn ngữ.

Trẻ chậm nói là mối lo ngại chung của nhiều bậc phụ huynh khi con cái bước vào độ tuổi nói và giao tiếp. Tuy nhiên, việc nhận diện liệu trẻ chỉ đơn giản là chậm nói hay có vấn đề về phát triển trí tuệ lại không hề đơn giản. 

Cùng tìm hiểu những dấu hiệu và sự khác biệt giữa việc chậm nói và chậm phát triển trí tuệ, từ đó đưa ra các giải pháp hỗ trợ phù hợp qua bài viết sau đây.

1. Dấu hiệu để nhận biết trẻ chậm nói hay chậm phát triển trí tuệ

Khi trẻ có dấu hiệu chậm nói, nhiều bậc phụ huynh thường lo lắng liệu con mình chỉ đang chậm phát triển về ngôn ngữ hay thực sự có vấn đề về trí tuệ. Để giúp bạn phân biệt được hai tình trạng này, dưới đây là những dấu hiệu nhận biết quan trọng:

1.1. Trẻ chậm nói

Trẻ chậm nói là tình trạng mà trẻ chậm phát triển ngôn ngữ so với độ tuổi bình thường. Điều này có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau như vấn đề về cấu trúc miệng, thính giác hoặc thiếu sự quan tâm từ gia đình.

Cách kiểm tra trẻ chậm nói thì bậc phụ huynh nên xem xét những biểu hiện sau của trẻ:

Giai đoạn 12 tháng tuổi

  • Trẻ chưa biết bắt chước âm thanh hay lặp lại lời nói của người khác.
  • Trẻ chậm nói sẽ không sử dụng các cử chỉ như chỉ tay hay vẫy tay để giao tiếp.
Trẻ chậm nói là tình trạng chậm phát triển ngôn ngữ so với độ tuổi bình thường
Trẻ chậm nói là tình trạng chậm phát triển ngôn ngữ so với độ tuổi bình thường

Giai đoạn 18 tháng tuổi

  • Trẻ chậm nói có xu hướng dùng cử chỉ để giao tiếp thay vì lời nói.
  • Gặp khó khăn trong việc hiểu các yêu cầu đơn giản được nói bằng lời.

Giai đoạn 24 tháng tuổi

  • Trẻ chậm nói chỉ lặp lại lời nói hoặc hành động của người khác mà không tự nói ra ý của mình.
  • Chỉ nói được một vài từ đơn giản hoặc không thể tự diễn đạt ý muốn.
  • Có xu hướng lặp lại lời nói của người khác mà không thể hiểu hoặc diễn đạt ý nghĩa rõ ràng.
  • Giọng nói khác thường so với trẻ cùng độ tuổi.

Giai đoạn 36 tháng tuổi

  • Trẻ chậm nói chưa thể kết hợp các từ thành câu để biểu đạt mong muốn.
  • Vốn từ vựng còn hạn chế, không gọi được tên các đồ vật quen thuộc.
  • Cha mẹ khó hiểu được lời nói của trẻ.
Trẻ chậm nói chưa thể kết hợp các từ thành câu để biểu đạt mong muốn
Trẻ chậm nói chưa thể kết hợp các từ thành câu để biểu đạt mong muốn

1.2. Trẻ chậm phát triển trí tuệ

Trẻ chậm phát triển trí tuệ là tình trạng trí tuệ của trẻ dưới mức trung bình. Khả năng tư duy ở trẻ sẽ chậm hơn so với bạn bè cùng trang lứa. Bên cạnh đó, trẻ chậm phát triển sẽ có những biểu hiện như:

  • Trẻ khó tiếp thu hoặc phản hồi chậm, thậm chí không có phản ứng trước lời nói của người khác hoặc các sự kiện xảy ra xung quanh.
  • Trẻ gặp vấn đề trong việc sử dụng cả ngôn ngữ nói và các cử chỉ phi ngôn ngữ để giao tiếp.
  • Trẻ khó vận động tinh như việc sử dụng tay và vận động thô như bò, đứng, đi…
  • Trẻ thường có hành vi rối loạn như đập phá đồ đạc, tự làm đau bản thân.
  • Trẻ không thể diễn tả rõ ràng nhu cầu, suy nghĩ hay cảm xúc cá nhân qua lời nói.
  • Trẻ mất nhiều thời gian để hiểu những gì mình nghe, nhìn hoặc chạm vào.
  • Trẻ gặp khó khăn trong việc đưa ra quyết định, ngay cả với những việc đơn giản.
  • Trẻ gặp trở ngại trong việc phối hợp các chuyển động cơ thể, bao gồm việc nhai, ăn, mút hay sử dụng tay.
Các dấu hiệu phân biệt trẻ chậm phát triển với trẻ chậm nói
Các dấu hiệu phân biệt trẻ chậm phát triển với trẻ chậm nói

2. Cách phân biệt trẻ chậm nói và chậm phát triển

Khi trong gia đình có trẻ chậm nói, cha mẹ thường rất lo lắng và băn khoăn liệu việc chậm nói có ảnh hưởng đến trí thông minh của con hay không. 

Tuy nhiên, cha mẹ không cần quá lo ngại, vì sự phát triển ngôn ngữ của mỗi trẻ là khác nhau và không tuân theo một khuôn mẫu cố định.

Nhưng nếu trẻ chỉ chậm nói, trong khi các kỹ năng vận động như bò hoặc đi vẫn phát triển bình thường, điều đó không có nghĩa trẻ bị chậm phát triển trí tuệ hay kém thông minh.

Nếu trẻ chỉ chậm nói nhưng phát triển bình thường ở các khía cạnh khác, cách giúp trẻ chậm nói là cha mẹ cần kiên nhẫn và hỗ trợ trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua việc trò chuyện, đọc sách hoặc chơi các trò chơi tương tác.

Hướng dẫn cách phân biệt trẻ chậm phát triển với trẻ chậm nói
Hướng dẫn cách phân biệt trẻ chậm phát triển với trẻ chậm nói

Bên cạnh đó, nhiều phụ huynh còn quan tâm việc trẻ chậm nói hay tự kỷ. Chậm nói là một hiện tượng khá phổ biến ở trẻ tự kỷ, tuy nhiên không phải mọi trẻ chậm nói đều mắc chứng tự kỷ. 

Đối với trẻ chậm nói, sự phát triển ngôn ngữ của trẻ có thể diễn ra chậm hơn so với các trẻ cùng độ tuổi nhưng trẻ vẫn có khả năng nghe hiểu và giao tiếp bình thường với người khác.

Tuy nhiên việc chậm nói cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của trẻ nên cha mẹ cần chú ý quan tâm để cho con em đến được can thiệp sớm hoặc nhờ sự hỗ trợ từ bác sĩ.

Việc trẻ chậm nói có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của trẻ
Việc trẻ chậm nói có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của trẻ

Hy vọng các thông tin trên sẽ giúp cha mẹ có thể phân biệt trẻ chậm nói và chậm phát triển để đưa ra được phương pháp hỗ trợ phù hợp. Quan trọng nhất, mỗi trẻ có một tốc độ phát triển riêng, vì vậy việc quan tâm, theo dõi sát sao và tham khảo ý kiến từ các chuyên gia sẽ giúp cha mẹ tạo ra môi trường thuận lợi để trẻ phát triển toàn diện.

Chia sẻ

Bài viết liên quan