Cha Mẹ Nên Làm Gì Để Chuẩn Bị Can Thiệp Cho Con

23/07/2024
Tin tức

Bài viết "Cha Mẹ Nên Làm Gì Để Chuẩn Bị Can Thiệp Cho Con?" cung cấp những thông tin cần thiết về quá trình can thiệp sớm dành cho trẻ từ 0 đến 6 tuổi, đặc biệt là những trẻ gặp khó khăn hoặc chậm trễ trong phát triển. Bài viết giải thích chi tiết về can thiệp sớm, mục tiêu và quy trình của nó, cũng như những việc mà cha mẹ và gia đình cần thực hiện để hỗ trợ con hiệu quả nhất.

1. Can thiệp sớm là gì?

          Can thiệp sớm là việc áp dụng bất kỳ một hình thức hỗ trợ hoặc loại dịch vụ dành cho trẻ, dành cho chính phụ huynh và những người thân,  cho môi trường cộng đồng để giúp cho sự phát triển và hòa nhập của con. Nếu con trong độ tuổi 0 – 6 gặp các vấn đề khó khăn, chậm trễ trong phát triển hoặc có tình trạng khuyết tật đều cần được can thiệp sớm. Nếu con trên 6 tuổi thì sẽ cần có các chương trình hỗ trợ giáo dục đặc biệt, hướng nghiệp và học nghề phù hợp.

          Can thiệp sớm giáo dục đặc biệt bao gồm toàn bộ quá trình phát hiện, chẩn đoán sớm cho đến lúc hướng dẫn con, cha mẹ của con và gia đình các kỹ năng cần thiết trong quá trình chăm sóc, giáo dục và phát triển của con.

          Người làm can thiệp sớm phải chú trọng đến mối quan hệ giữa cha mẹ và con chứ không chỉ là vấn đề mà con gặp phải. Các hoạt động can thiệp cho con đồng thời cần phải được hướng dẫn để cha mẹ và các thành viên khác trong gia đình có thể làm được cùng với con.

Cha Mẹ Nên Làm Gì Để Chuẩn Bị Can Thiệp Cho Con

2. Can thiệp sớm hướng đến những mục tiêu nào ?

Các hướng dẫn giáo dục sớm cho bé trong bối cảnh gia đình nhằm

  • Giúp trẻ và phụ huynh, gia đình sớm vượt qua những khó khăn ban đầu về thông tin, định hướng can thiệp và những vấn đề tâm lý có liên quan.
  • Phát triển sự khỏe mạnh trong cuộc sống hàng ngày của bé, của cha mẹ và của các thành viên trong gia đình.
  • Phát triển hết tiềm khả năng học tập và tự phục vụ ở bé.
  • Giúp bé có cuộc sống càng bình thường càng tốt để trở thành một thành viên của cộng đồng.
  • Chú trọng nhiều đến quan hệ, tình cảm giữa người chăm sóc (cha mẹ, thành viên khác trong gia đình, giáo viên mầm non) và bé chứ không chỉ là bản thân bé.

Những địa chỉ gia đình cần biết khi có những lo lắng về sự phát triển của con

- Các trung tâm y tế xã, huyện.

- Các khoa phục hồi chức năng, khoa tâm lý các bệnh viện tuyến Tỉnh và Thành phố.

- Các trường mầm non gần nơi bé sinh sống nhất.

- Các trung tâm hỗ trợ Giáo dục hòa nhập cấp Huyện hoặc cấp Tỉnh.

3. Một số việc gia đình cần làm cho con:

  • Hãy bắt đầu can thiệp càng sớm càng, càng tốt.
  • Mọi thành viên trong gia đình đều cần tham gia giúp đỡ, hỗ trợ bé trong mọi hoạt động
  • Xác định những điều kiện, khả năng của gia đình có thể đáp ứng để giúp con khắc phục những khó khăn và phát triển tốt hơn
  • Tạo mọi điều kiện, thời gian có thể để chăm sóc - hỗ trợ bé trong sinh hoạt hàng ngày
  • Phân công trách nhiệm cho mọi thành viên.
  • Cho bé cơ hội tự làm những việc của bé, hạn chế làm thay, làm hộ bé
  • Lập kế hoạch, lựa chọn những bài tập cụ thể để can thiệp cho con
  • Kiên trì thực hiện đúng kế hoạch
  • Tích cực hợp tác với các chuyên gia: chia sẻ những tiến bộ của con, những khó khăn khi thực hiện và cùng thảo luận cách khắc phục
  • Dành mọi tình yêu thương, thời gian, lòng nhiệt và hy vọngvào khả năng và sự phát triển của bé

4. Khi nào con tôi cần được can thiệp sớm ?

          Ngay khi cha mẹ có những băn khoăn, lo lắng về sự phát triển của con hoặc một tình trạng khác thường nào đó cha mẹ cần đưa con đi thăm khám bởi các bác sĩ Nhi hoặc các nhà chuyên môn. Nếu sau thăm khám có sự chẩn đoán từ nhà chuyên môn về vấn đề cụ thể mà con đang gặp phải thì sẽ cần tiến hành các hoạt động can thiệp sớm cho con .

Cha Mẹ Nên Làm Gì Để Chuẩn Bị Can Thiệp Cho Con

5. Các hoạt động can thiệp sớm sẽ gồm các bước nào?

Can thiệp sớm cần được tuân thủ theo trình tự các bước như sau:

  • Chẩn đoán chính xác tình trạng và mức độ của vấn đề con gặp phải.
  • Đánh giá cụ thể những điểm mạnh và những khó khăn hiện tại con đang gặp một cách toàn diện các mặt phát triển: vận động thô, vận động tinh, nhận thức – trí tuệ, giao tiếp – ngôn ngữ, tình cảm xã hội, khả năng tự phục vụ, đặc điểm tính cách cũng như các vấn đề về hành vi nếu có.
  • Thảo luận và xây dựng chương trình can thiệp cá nhân bao gồm các mục tiêu cụ thể, các chiến lược thực tế, các dự kiến về người can thiệp, địa điểm can thiệp và thời gian tiến hành can thiệp cho con.
  • Thực hiện kế hoạch can thiệp cá nhân và ghi lại kết quả đạt được ở con.
  • Thảo luận và điều chỉnh chương trình can thiệp đảm bảo phù hợp với cá nhân con và tiếp tục thực hiện kế hoạch.

Việc lập kế hoạch – thực hiện kế hoạch – đánh giá lại để điều chỉnh là một chu trình liên tục, thường xuyên để đảm bảo cập nhật chính xác những thay đổi của con và sự phù hợp của một chương trình can thiệp sớm.

6. Con cần có những hoạt động can thiệp sớm nào?

Tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của từng bé, nhà chuyên môn sẽ tư vấn các dịch vụ can thiệp hỗ trợ cần thiết và phù hợp với bé cũng như với gia đình của bé.

Can thiệp về mặt y tế

          Bao gồm chăm sóc sức khoẻ toàn diện, chữa bệnh, chăm sóc thính học, thị lực, phẫu thuật chỉnh hình, vật lý trị liệu – phục hồi chức năng, ngôn ngữ trị liệu, chỉnh âm, trị liệu về cảm giác, tư vấn và hướng dẫn phụ huynh cách chăm sóc, tập luyện và giáo dục nhằm phát triển toàn diện nhu cầu của con…

Can thiệp về mặt giáo dục

          Các hình thức giáo dục phù hợp với khả năng và nhu cầu của con như giáo dục đặc biệt, giáo dục tiền hòa nhập và giáo dục hòa nhập.

Can thiệp về mặt xã hội

Các chính sách hỗ trợ TKT và gia đình như chế độ bảo hiểm, chính sách trong khám chữa bệnh, trong hỗ trợ giáo dục hòa nhập, hỗ trợ phát triển kinh tế gia đình và hướng nghiệp, hòa nhập xã hội

          Các dịch vụ can thiệp sớm phải chú trọng đến mối quan hệ và sự tương tác qua lại giữa người chăm sóc (bố, mẹ, thành viên trong gia đình, cô giáo...) với bé.

          Với bất kỳ bé nào thì gia đình,  giáo viên, bạn bè, trường lớp là môi trường gần nhất. Bé có cơ hội phát triển tốt nhất khi môi trường đó dễ tiếp cận và phù hợp với nhu cầu giáo dục của các em. Bởi vậy, các dịch vụ can thiệp sớm phải chú trọng đến bản thân bé, cha mẹ của bé, các thành viên trong gia đình và những người xung quanh hàng ngày tiếp xúc với bé (bé con hàng xóm láng giềng, chúng ta bè cùng học, cô giáo...) nhằm nâng cao khả năng và chất lượng tương tác qua lại.

 7. Con của tôi ở nhóm tuổi nào thì có thể tiến hành can thiệp sớm?

Nhóm từ 0 – 3 tuổi:

          Các hoạt động can thiệp sớm tập trung vào vai trò của cha mẹ như hỗ trợ ổn định tâm lý, tư vấn, hướng dẫn các cách thức chăm sóc, tập luyện phục hồi chức năng, các biện pháp dạy bé

Nhóm từ 3 – 6 tuổi:

          Các hoạt động can thiệp sớm tập trung vào từng cá nhân bé, bao gồm sự phối hợp của nhiều thành viên như cha mẹ, bảo mẫu, người chăm sóc, các giáo viên của bé ở trường mầm non, các kỹ thuật viên phục hồi chức năng, giáo viên giáo dục đặc biệt và các nhà trị liệu khác tùy thuộc nhu cầu của cá nhân từng bé.

Nhóm từ 6 tuổi trở lên

          Các hoạt động can thiệp sớm được duy trì và mở rộng, các hình thức hỗ trợ phù hợp khả năng và nhu cầu của bé. Chú trọng đến khả năng hòa nhập trường học và hòa nhập cộng đồng cho bé.

8. Can thiệp sớm có ý nghĩa như thế nào đối với con của tôi và gia đình tôi?

  • Đối với bé

Can thiệp sớm có thể ngăn ngừa được những nhân tố nguy hiểm tới em bé hay những nguyên nhân dẫn đến sự chậm phát triển một mặt nào đó hoặc rối loạn chức năng ở con của quý vị (như nhận thức, vận động, khả năng giao tiếp, ngôn ngữ...). Điều này có thể đạt được bằng cách giúp cho con của quý vị có được sự kích thích, thích ứng và các tác động qua lại một cách đúng đắn với môi trường xung quanh ở ngay giai đoạn đầu trong sự phát triển của bé.

Can thiệp sớm đồng thời thể hiện chức năng chữa bệnh vì có thể giúp cho con của quý vị theo kịp mức độ phát triển thông thường hoặc có thể ngăn cản mức độ trì trệ không trở nên trầm trọng hơn.

Can thiệp sớm còn giúp bé phát huy được những khả năng, thế mạnh riêng của mình. Đây là yếu tổ tích cực trợ giúp cho sự phát triển toàn diện của cá nhân từng em bé.

Đối với phụ huynh - người làm cha mẹ/người chăm sóc

Can thiệp sớm sẽ lôi cuốn cha mẹ cùng tham gia vào quá trình can thiệp cho con nên quý vị có thể tự phát hiện ra khả năng và năng lực của chính mình và về khả năng xử lí, hướng dẫn và can thiệp trong khi chăm sóc con. Can thiệp sớm giúp cho quý vị có được trạng thái cân bằng về mặt tình cảm và tránh được một số công việc chăm sóc con không cần thiết như bảo bọc hoặc nuông chiều quá mức, giúp con trở nên độc lập và có nhiều cơ hội phát triển năng lực của bản thân. Điều này cũng góp phần quan trọng vào quá trình cha mẹ có thể dễ dàng chấp nhận hơn khi có con bị khuyết tật, giảm bớt, giảm dần tình trạng mất niềm tin, tuyệt vọng của cha mẹ về tình trạng và khả năng của con mình.

Cha Mẹ Nên Làm Gì Để Chuẩn Bị Can Thiệp Cho Con

  • Đối với gia đình của quý vị

Can thiệp sớm giúp cho mọi người trong gia đình như ông, bà, cô, dì, chú, bác, … tự biết điều chỉnh cách giao tiếp, ứng xử và trợ giúp phù hợp với bé.

Can thiệp sớm giúp cho gia đình giảm bớt những gánh nặng bởi cha mẹ và những người chăm sóc bé được hướng dẫn ngay từ đầu những cách thức xử lí tất cả những vấn đề mà con gặp khó khăn.

  • Đối với cộng đồng  xã hội

Can thiệp sớm làm cho xã hội nhận biết được thực tế là trong xã hội còn có những bé bị thiệt thòi, bé khuyết tật cũng là một bộ phận của cộng đồng và bé có quyền được giúp đỡ.

Xã hội cần phải có những cam kết và hành động thiết thực để tham gia vào quá trình CTS nhằm hỗ trợ tối đa cho bé và gia đình.

CTS sẽ đem lại những lợi ích to lớn cho xã hội nếu xét trên quan điểm nhân văn và kinh tế.Một xã hội văn minh là một xã hội không có rào cản để người khuyết tật hòa nhập hoàn toàn vào đời sống xã hội và đóng góp công sức, trí tuệ của mình cho sự phát triển của xã hội.

9. Các hoạt động can thiệp sớm cần đảm bảo những nguyên tắc cơ bản nào?

  • Đảm bảo bé được học các kĩ năng mà bé bình thường học và sử dụng

Bé là một thành viên của gia đình và cộng đồng, vì vậy bé phải học những kỹ năng mà những bé em khác học và sử dụng để đạt được sự tự lập tối đa. Con càng học được nhiều thì càng có thể tham gia nhiều hơn trong các hoạt động của gia đình và cộng đồng. Mặt khác, nếu những hành vi của các em không khác biệt nhiều với các bé khác thì càng dễ được chấp nhận hơn.

  • Đảm bảo bé được phát hiện kịp thời và can thiệp ngay từ khi phát hiện vấn đề

Việc bắt đầu can thiệp sớm càng nhanh càng tốt và thực sự rất cần thiết cho mỗi em bé. Chương trình can thiệp sớm nên bắt đầu diễn ra từ khi cha mẹ có những lo lắng về sự phát triển của con mình cộng với sự đánh giá/khám của các nhà chuyên môn.

  • Đảm bảo gia đình cùng tham gia vào chương trình can thiệp sớm

Con sống trong gia đình vì vậy cha mẹ và các thành viên khác trong gia đình là những người có nhiều cơ hội và thời gian tiếp xúc với con nhiều hơn bất kỳ ai khác và cũng là người hiểu con, chăm sóc con bằng cả tình yêu thương ruột thịt của mình.

Người làm công tác can thiệp sớm có nhiệm vụ giúp các thành viên trong gia đình biết cách dạy dỗ và hướng dẫn con để bé có nhiều thời gian và cơ hội được thực hành. Như vậy hoạt động can thiệp sớm sẽ có hiệu quả hơn.

  • Đảm bảo nguyên tắc cá biệt hoá

Mỗi em bé và mỗi gia đình đều có những đặc điểm và điều kiện riêng. Can thiệp sớm tập trung vào nhu cầu của từng bé và nhu cầu của gia đình. Mỗi bé cần có một chương trình can thiệp cá nhân, chương trình này phải được xây dựng trên cơ sở khả năng, nhu cầu của riêng con và phải được sự thống nhất của cha mẹ, phù hợp với nhu cầu và khả năng về tài chính, thời gian của gia đình.

Chia sẻ

Bài viết liên quan