Trẻ chậm nói cần gặp chuyên gia khi đến 2 tuổi mà vẫn chưa nói được các từ đơn giản hoặc có khó khăn trong giao tiếp. Can thiệp sớm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và kỹ năng xã hội tốt hơn.
Chậm nói ở trẻ là một trong những vấn đề khiến nhiều bậc phụ huynh lo lắng, đặc biệt khi con đã bước vào giai đoạn 2-3 tuổi mà chưa có dấu hiệu phát triển ngôn ngữ như các bạn cùng lứa.
Vậy khi nào thì tình trạng chậm nói cần đến gặp chuyên gia? Hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn về biểu hiện, nguyên nhân và khi nào nên tìm đến sự hỗ trợ từ các chuyên gia khi trẻ gặp vấn đề trong việc phát triển ngôn ngữ qua bài viết sau.
Chậm nói ở trẻ là tình trạng trẻ gặp trở ngại trong việc hiểu và sử dụng ngôn ngữ nói, không đạt được mốc phát triển ngôn ngữ phù hợp với độ tuổi của mình.
Trẻ có thể gặp khó khăn trong việc hiểu ngôn ngữ và sử dụng ngôn ngữ, bao gồm các biểu hiện như: Phản ứng chậm với lời nói, chậm nói từ đầu tiên, khó hiểu từ hoặc câu, gặp khó khăn trong việc học từ mới và khó ghép từ để tạo thành câu.

Nguyên nhân dẫn đến việc chậm nói ở trẻ có thể đến từ nhiều yếu tố, bao gồm cả yếu tố sinh lý, môi trường. Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến:
Khiếm thính bẩm sinh hay những tai nạn, chấn thương đều có thể khiến trẻ gặp khó khăn trong việc học và phát triển ngôn ngữ.
Trẻ không nghe được những âm thanh xung quanh, dẫn đến việc chậm nói ở trẻ do không có sự tiếp xúc và phản ứng với ngôn ngữ.

Trẻ bị hở môi chẻ vòm, hội chứng Down hay có sự bất thường ở cấu trúc xương hàm mặt, dính thắng lưỡi… là những khuyết tật bẩm sinh gây khó khăn khi trẻ phát âm, sử dụng ngôn ngữ. Một số khuyết tập có thể can thiệp sớm nhưng vẫn có một số khuyết tập khó khắc phục, có thể theo trẻ suốt đời.
Trẻ tự kỷ sẽ gặp nhiều khó khăn trong vấn đề giao tiếp, khiến trẻ “thu mình” với xã hội. Chậm phát triển ngôn ngữ là biểu hiện của chậm nói ở trẻ khiến trẻ gặp nhiều trở ngại khi tương tác xã hội.

Môi trường đóng vai trò rất quan trọng trong việc điều trị chậm nói ở trẻ. Nếu trẻ không nhận được sự tương tác, giao tiếp thường xuyên với người lớn hoặc ít có cơ hội tiếp xúc với các âm thanh, ngôn ngữ phong phú từ nhỏ, thì khả năng ngôn ngữ của trẻ có thể chậm phát triển.
Giai đoạn thai kỳ có quyết định vô cùng quan trọng đến sự hình thành và phát triển của trẻ. Khi thai phụ thường xuyên tiếp xúc với môi trường có hóa chất, ô nhiễm, chế độ dinh dưỡng không phù hợp thì nguy cơ thai nhi mắc dị tật, sinh non và nhẹ cân là rất cao. Điều này sẽ khiến sự phát triển não bộ và các cơ quan, dẫn đến tình trạng chậm nói ở trẻ.
Phụ huynh nên lưu ý thời điểm đưa trẻ đến gặp chuyên gia nếu thấy trẻ có một hoặc nhiều biểu hiện dưới đây:
Nếu trẻ có những dấu hiệu trên thì cha mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện để chẩn đoán chậm nói để bác sĩ có thể tư vấn phù hợp.
Bác sĩ có thể đặt cho trẻ những yêu cầu, câu hỏi để đánh giá khả năng sử dụng ngôn ngữ. Ngoài ra, bác sĩ sẽ kiểm tra thính lực để xác định xem trẻ có thực sự bị chậm phát triển hay gặp rối loạn nào khác hay không.
Vì vậy, quá trình chẩn đoán thường có sự phối hợp của nhiều chuyên gia từ các chuyên khoa liên quan như Nhi khoa, Tai Mũi Họng, Phục hồi chức năng, Tâm lý và Thần kinh.

Bên cạnh sự hỗ trợ của chuyên gia can thiệp chậm nói, cha mẹ cần phải kiên nhẫn và áp dụng nhiều phương pháp để đạt được hiệu quả tốt đa. Sau đây là một số cách giúp trẻ cải thiện được trở ngại trong việc phát triển ngôn ngữ:
Cha mẹ nên thường xuyên trò chuyện, đọc sách, và kể chuyện cho trẻ nghe. Cố gắng diễn đạt từ ngữ rõ ràng, sử dụng câu ngắn gọn và dễ hiểu, để trẻ có cơ hội tiếp thu và bắt chước.
Nếu trẻ có dấu hiệu chậm nói nghiêm trọng hoặc kèm theo các vấn đề phát triển khác, cha mẹ có thể cân nhắc đưa trẻ đến trung tâm can thiệp chậm nói.
Tại đây, các chuyên gia như nhà trị liệu ngôn ngữ và tâm lý sẽ tiến hành các phương pháp trị liệu phù hợp với từng tình trạng cụ thể của trẻ. Các trung tâm này thường có chương trình chuyên sâu giúp trẻ rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ và giao tiếp theo từng giai đoạn phát triển.

Việc cho trẻ tham gia vào các hoạt động nhóm hoặc lớp học cùng độ tuổi sẽ giúp trẻ học cách giao tiếp và phản hồi, từ đó tăng cường khả năng ngôn ngữ.
Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp các bậc cha mẹ có thể nhận biết vấn đề chậm nói ở trẻ 2 tuổi và 3 tuổi. Nếu nhận thấy con có các biểu hiện chậm phát triển ngôn ngữ so với độ tuổi, cha mẹ nên chủ động đưa trẻ đến gặp các chuyên gia để được tư vấn và hỗ trợ đúng cách. Việc phối hợp giữa gia đình và các trung tâm can thiệp ngôn ngữ sẽ giúp trẻ có môi trường phát triển tốt nhất, tăng cơ hội hòa nhập và phát triển ngôn ngữ đầy đủ, tự tin hơn trong cuộc sống.